Zakaz handlu – czy czekają nas kolejne zmiany?

Czas na kolejne podsumowanie funkcjonowania ustawy o zakazie handlu w niedziele i święta. W praktyce okazało się, że nie wszystkie rozwiązania działają, a ustawę można obejść z wielu stron. Pokazuje to przykład dyskontów w budynkach z napisem „dworzec”, czy sklepów z usługami pocztowymi.

 

Kolejnym przykładem skutków pisania prawa na kolanie jest uchwała Sądu Najwyższego podjęta w sprawie o nałożenie kary na właściciela sklepu „Alkohole świata”, który handlował w niedzielę wolną od handlu. Właściciel sklepu powoływał się na wyjątek od zakazu twierdząc, że w jego placówkach przeważająca działalność polega na handlu papierosami (taki wpis dokonał właściciel w CEIDG). Sąd zajmujący się sprawą nałożenia kary miał wątpliwości, czy sklep musi mieć w ofercie cały asortyment wymieniony w tym wyjątku (tj. handel prasą, biletami komunikacji miejskiej, wyrobami tytoniowymi, kuponami gier losowych i zakładów wzajemnych), czy wystarczy jeden z tych produktów. Sąd Najwyższy uznał, że wystarczy mieć jeden produkt z wymienionych, aby móc handlować w niedziele.

Dodatkowo Sąd Najwyższy pochylił się nad interpretacją słów „przeważająca działalność” odwołując się w tym zakresie do ustawy o statystyce publicznej. SN stwierdził, że samo podanie w CEIDG czy KRS, że handel tymi produktami stanowi przeważającą działalność gospodarczą, jest wystarczające do stosowania wyjątków. Ale SN nie wykluczył, że możliwa jest także merytoryczna weryfikacja „przeważającej działalności” rozumianej jako taka, która ma największy udział wskaźnika (np. produkcja brutto, wartość sprzedaży, wielkość zatrudnienia lub wynagrodzeń) charakteryzującego działalność danej jednostki. Kwestię tę będzie więc badał sąd w konkretnej sprawie.

Komentarze dot. stosowania ustawy są różne, choć przeważają te negatywne. Założenia ustawy nie zostały spełnione. Ze względu na liczne wyjątki wielu pracowników nadal nie ma wolnych niedziel, a małe sklepy, które miały być beneficjentami ustawy, są zamykane.

W związku z ewidentnymi lukami NSZZ Solidarność proponuje kolejne zmiany do ustawy:

  1. Handel papierosami ma zniknąć z listy wyjątków.
  2. Usługi pocztowe mają być przeważającą działalnością w danej placówce – co bezpośrednio wpłynie na możliwość prowadzenia handlu przez wiele sklepów sieci Żabka.
  3. Przepisy będą mówiły wprost o możliwości korzystania z pomocy rodziny w dni wolne od handlu. Rodzina będzie mogła pomagać w prowadzeniu sklepu, lecz tylko pod warunkiem, że nie jest zatrudniona w sklepie na stałe i że będzie to pomoc nieodpłatna. Jako członków rodziny proponuje się: małżonka, dzieci, rodziców, macochę i ojczyma. Oznacza to, że np. synowa czy zięć nie będą mogli pomagać.
  4. Inne proponowane zmiany w ustawie dotyczą m.in. doprecyzowania warunków sprzedaży ryb ze statków rybackich, handlu maszynami rolniczymi i częściami zamiennymi, a także skupów rzepaku.

W trakcie prac legislacyjnych padły również propozycje, aby handel w wolne niedziele mogły prowadzić tylko firmy jednoosobowe, ale pod zindywidualizowaną nazwą. To by oznaczało eliminację nawet małych sklepów, lecz działających w ramach sieci franczyzy.

Inna poprawka przewiduje, aby zakaz handlu obejmował zakaz angażowania pracowników od godziny 22 w sobotę do godziny 24 w niedzielę. Chodzi więc o to, aby wyeliminować konieczność pracy pracowników w soboty do późnych godzin nocnych.

Ustawa jest jeszcze na etapie prac sejmowych. Skutkiem części z planowanych zmian może być zwiększenie konkurencyjności sklepów małoformatowych ze względu na wyeliminowanie możliwości handlu w wolne niedziele przez znaczną część sklepów franczyzowych.

Przypominamy, że w 2019 roku handlowe niedziele to:

  • ostatnia niedziela każdego miesiąca kalendarzowego,
  • niedziela bezpośrednio poprzedzającą pierwszy dzień Wielkiej Nocy,
  • kolejne dwie niedziele poprzedzające pierwszy dzień Bożego Narodzenia.

Marta Miszczuk
radca prawny
Affre i Wspólnicy Sp. K. 

 

Poprzedni artykuł
Następny artykuł