Co oznacza kontrola następcza?
Prezydent skierował ustawę do Trybunały Konstytucyjnego w celu zbadania jej zgodności z Konstytucją. Ustawa będzie jednak obowiązywała mimo uruchomienia tego trybu kontroli. Główny Inspektor Pracy zapowiedział już, że inspektorzy będą wykonywali swoją pracę nie czekając na wyrok Trybunału Konstytucyjnego.
Jeśli Trybunał Konstytucyjny zakwestionuje wprowadzone w ustawie rozwiązania i uzna, że nie są one zgodne z Konstytucją, to wówczas dopiero część lub całość przepisów przestanie obowiązywać – ze skutkiem na przyszłość.
Kiedy nowe przepisy wejdą w życie?
Ustawa dająca inspektorom PIP nowe uprawnienia wejdzie w życie po upływie 3 miesięcy od dnia jej ogłoszenia w Dzienniku Ustaw – czyli 8 lipca 2026 r.
Co się zmieni?
REKLASYFIKACJA UMÓW B2B:
— Inspektor pracy będzie mógł wydać polecenie usunięcia naruszeń, jeżeli uzna, że umowa B2B ma cechy stosunku pracy;
— W razie niewykonania polecenia, okręgowy inspektor pracy zmieni umowę B2B w umowę o pracę na mocy decyzji administracyjnej.
WOLA STRON:
— przy wydawaniu decyzji uwzględnia się wolę stron, o ile nie jest ona sprzeczna z prawem (w szczególności prawem pracy), zasadami współżycia społecznego albo nie zmierza do obejścia prawa.
SKUTEK I WYKONALNOŚĆ DECYZJI:
— decyzja będzie wydana ze skutkiem na przyszłość – umowa o pracę będzie ustalana od momentu wydania decyzji (tylko wyjątkowo od dnia rozpoczęcia kontroli);
— decyzja będzie wykonalna dopiero po upływie terminu na wniesienie odwołania (tj. po upływie miesiąca od dnia jej doręczenia);
— decyzji będzie można nadać rygor natychmiastowej wykonalności (przykładowo wobec osób objętych szczególną ochroną).
SZYBSZA DROGA ODWOŁANIA:
— odwołanie od decyzji do sądu pracy: w terminie miesiąca od dnia jej doręczenia;
— zażalenie na postanowienie nadające decyzji rygor natychmiastowej wykonalności: w terminie tygodnia od dnia jego doręczenia.
ZABEZPIECZENIE:
— sąd pracy będzie mógł udzielić zabezpieczenia na etapie ustalenia istnienia stosunku pracy lub odwołania od decyzji;
— zabezpieczenie będzie polegać na tym, że umowa cywilnoprawna ma być traktowana jak umowa o pracę (w zakresie jej zmiany, wypowiedzenia lub rozwiązania).
INTERPRETACJE INDYWIDUALNE
— pracodawca będzie mógł złożyć wniosek do GIP o ocenę, czy mamy do czynienia ze stosunkiem pracy (a następnie odwołać się od takiej interpretacji).
WYMIANA INFORMACJI:
— ZUS, PIP i KAS będą wymieniać między sobą informacje i dane;
— w konsekwencji wpłynie to na większe egzekwowanie prawa pracy i możliwość przeprowadzania zdalnych kontroli.
ZAKAZ DZIAŁAŃ ODWETOWYCH
— pracodawca, który będzie niekorzystnie traktować pracownika z powodu wydanej decyzji, zapłaci grzywnę w wysokości 60 000 PLN.
ABOLICJA
— pracodawca nie poniesie odpowiedzialności wykroczeniowej przy dobrowolnym przekształceniu umowy B2B w umowę o pracę;
— czas trwania abolicji to 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy – czyli w praktyce do 9 stycznia 2027 r.;
— jeśli pracodawca po 9 stycznia 2027 r. przekształci umowę B2B w umowę o pracę – nawet dobrowolnie – to nie uniknie odpowiedzialności wykroczeniowej.
Jak można przygotować się na nadchodzące zmiany?
Warto przeanalizować wszystkie umowy cywilnoprawne (umowy zlecenia, B2B) pod kątem tego, czy sposób wykonywania pracy nie nosi cech stosunku pracy. W przypadku wykrycia nieprawidłowości – warto rozważyć zmiany modelu współpracy, aby ograniczyć ryzyko przymusowego przekształcenia na „etat”.
W ciągu najbliższych 3 miesięcy warto również zbierać wszelkie dowody potwierdzające realność współpracy między przedsiębiorcami (korespondencja mailowa, sprawozdania, systemy do zarządzania zadaniami, materiały). Nie zaszkodzi również przeszkolić personel, tak żeby wszyscy w organizacji byli świadomi, na czym polegają różnice między umową o pracę a umową cywilnoprawną (w tym B2B).
Podcast „Czy B2B może zostać uznane za stosunek pracy?”
W niedawno opublikowanym podcaście pt. „Czy B2B może zostać uznane za stosunek pracy?” Agnieszka Ratajczak wraz z Łukaszem Kocem z ASB Group przedstawiają nowe regulacje z podwójnej, prawno-podatkowej, perspektywy. Odpowiadają między innymi na pytanie, kiedy model B2B może zostać zakwestionowany oraz jakie konsekwencje może to wywołać.
Grafika: Marten Bjork z serwisu Unsplash