O co chodziło w sprawie?
Francuski urząd antymonopolowy przeprowadził przeszukania u przedsiębiorcy, w trakcie którego zabezpieczył różne dokumenty, w tym korespondencje przedsiębiorcy z prawnikami zewnętrznymi.
Co powiedział Sąd?
Zdaniem francuskiego Sądu Kasacyjnego dokumenty są chronione przed zajęciem, jeżeli zostaną spełnione łącznie dwa warunki. Pierwszy – są one objęte tajemnicą zawodową zewnętrznych prawników. Drugi – dotyczą wykonywania praw do obrony. W razie braku którejś z przesłanek korespondencja nie będzie chroniona i będzie mogła być zabezpieczona przez przeszukujących. Tym samym sąd nie przychylił się do stanowiska przedsiębiorcy powołującego się na przepisy Europejskiej Konwencji Praw Człowieka oraz wcześniejsze orzecznictwo tego Sądu.
Jak to wygląda w Polsce?
W Polsce ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów przewiduje ochronę tajemnicy obrończej przeszukiwanego (kontrolowanego) w komunikacji z niezależnym od kontrolowanego adwokatem, radcą prawnym czy prawnikiem z Unii Europejskiej (art. 105da u.o.k.k.). W praktyce w czasie przeszukań powstaje wątpliwość co do tego, czy wewnętrzni prawnicy (in-house) należą do grona prawników, o których mowa w tym przepisie. Najnowsze orzecznictwo sądowe przychyla się do przyznania im statusu niezależnych prawników, co wynika także z przepisów dotyczących tajemnicy zawodowej (adwokackiej, radcowskiej). Mimo to nadal można spotkać się z odmiennym stanowiskiem Prezesa UOKiK.
Komentarz
Nowe orzeczenie francuskiego sądu jest interesujące, ponieważ podtrzymuje dotychczasowe dość restrykcyjne stanowisko tego sądu, a także dlatego, że zapadło czasie, gdy we Francji trwają prace legislacyjne dotyczące ochrony tajemnicy zawodowej wewnętrznych radców prawnych. Kwestie te maja zostać bardziej precyzyjnie uregulowane i chronić tajemnicę zawodową tej grupy prawników.
Choć francuski sąd nie przychylił się do argumentacji przedsiębiorcy, jego stanowisko potwierdza prawo do poufności korespondencji z prawnikami w sprawach dotyczących prawa do obrony. Problem polega na tym, że sąd nie sprecyzował, czym jest prawo do obrony i jaki jest jego zakres w tego typu sprawach. Z pewnością temat ten będzie niejednokrotnie wracał zarówno we Francji, jak i w Polsce oraz innych państwach UE.
Warto śledzić orzecznictwo sądów państw członkowskich UE, ponieważ może mieć ono wpływ na zasady prowadzenia przeszukań i kontroli przez polski UOKiK. Tym samym może to znaleźć odbicie w kształtowaniu wewnętrznych procedur compliance przedsiębiorców dotyczących niezapowiedzianych wizyt urzędników z UOKiK.
Wdrożenie tego typu procedur oraz wewnętrzne szkolenia minimalizują ryzyko ewentualnych kar za utrudnianie przeszukania oraz umożliwiają sprawne funkcjonowanie firmy w czasie kontroli.